Çiləyici suvarma sistemi – xüsusilə Bakı və Azərbaycanın iqlimində iri və orta ölçülü sahələrin səmərəli suvarılması üçün ən optimal həll sayılır. Amma avadanlığın keyfiyyəti nə qədər yüksək olsa da, düzgün layihə və peşəkar quraşdırma olmadan istənilən nəticəni əldə etmək olmur. Bu yazıda, maksimum fayda və qənaət üçün sistemin qurulmasında diqqət edilməli əsas məqamları paylaşırıq.
Əgər layihələndirmə və montajda səhvlərə yol verilsə, su bərabər paylanmır, su sərfiyyatı artır, tez-tez nasazlıqlar baş verir. Odur ki, çiləyici suvarma sistemi seçərkən və quraşdırarkən hər detalı nəzərə almaq vacibdir.
Sistemin effektiv işləməsinin əsası – sahənin dəqiq analizidir. Burada yalnız ümumi sahə deyil, həmçinin forma, relyef, tikililər, ağaclar, gül kolları və digər obyektlər də nəzərə alınmalıdır. Su bərabər paylansın deyə, dəqiq ölçülər və sahənin xüsusiyyətləri vacibdir: məsələn, kiçik bir maililik belə, çiləyicilərin yerləşdirilmə sxemini dəyişə bilər.
Ən yaxşısı, əvvəlcədən sahə sxemini hazırlayın və ya dəqiq ölçü üçün Sulama mütəxəssisinin yerində baxışını sifariş edin.
Sistemin əsas elementi – çiləyicilərdir. Onların tipindən poliv radiusu və bərabərliyi asılıdır. Qazon üçün adətən rotor və ya statik modellər, kollar üçün isə damcı suvarma və ya mini-çiləyicilər seçilir.
Avadanlığın diametri və su keçirtmə qabiliyyəti uyğun olmalıdır. Təcrübəmizə əsaslanaraq, həmişə sınaqdan keçmiş brendləri və sistemdə olan təzyiq və su sərfiyyatına uyğun modelləri məsləhət görürük.
Ən çox buraxılan səhvlərdən biri – sistemdə su təzyiqinin nəzərə alınmamasıdır. Təzyiq az olduqda poliv bərabər olmur, çox olduqda isə borular partlaya və avadanlıq sıradan çıxa bilər.
Hidravlik hesablamalar – sistemin uzunömürlü işləməsinin təməlidir. Sulama olaraq layihələndirmədə daima bu hesablamaları aparırıq ki, uzaq zonalarda təzyiqin düşməsi, "ölü nöqtələr" və su israfı olmasın.
Düzgün hidravlik hesablamalar və avadanlıq seçimi uzun illər bərabər suvarma və suya qənaətin əsas şərtidir.
Çiləyicilər suvarma zonalarını üst-üstə örtməlidir: qonşu çiləyicilərin su şırnaqları ən az 30–50% üst-üstə düşməlidir. Bu, xüsusilə küləkli və isti havada quruma nöqtələrinin qarşısını alır.
Tez-tez rast gəlinən yanlışlıq – çiləyicilərin sayına qənaət etməkdir. Bunun nəticəsində sahədə "ölü zonalar" yaranır və bitkilər quruyur. Radiusu süni artırmaq üçün təzyiqi yüksəltmək isə avadanlığa zərər verir.
Müasir çiləyici suvarma sistemləri kontroller, taymer, yağış datçiki kimi avtomatik idarəetmə ilə təchiz olunur. Bu, suya qənaət etməyə, düzgün suvarma rejimi saxlamağa və insan faktorunu aradan qaldırmağa imkan verir.
Avtomatlaşdırma 300–500 m²-dən böyük sahələrdə xüsusilə vacibdir, çünki əl suvarması səmərəsiz və çətin olur. Kontrollerlərin düzgün sazlanması su sərfiyyatını real olaraq 20–40% azalda bilər.
Çiləyici suvarma sisteminin quraşdırılması mərhələli aparılır: sahənin nişanlanması, qazıntı, boruların döşənməsi, çiləyicilərin və avtomatikanın quraşdırılması, sınaq. Hər hansı mərhələdə buraxılan səhvlər baha başa gələ və ya sistemi tam yenidən qurmağa səbəb ola bilər.
Sulama olaraq həmişə peşəkar montaja üstünlük veririk: təcrübəli ustalar obyektin xüsusiyyətlərinə uyğun həll tapır və işə zəmanət verir.
Bunu texniki cəhətdən etmək mümkündür, əgər əsas hidravlik bilik və təcrübəniz varsa. Ancaq iri sahələr və mürəkkəb sxemlər üçün layihələndirməni və montajı mütəxəssislərə həvalə etmək daha məqsədəuyğundur.
Əksər çiləyicilər üçün 2,5–3,5 bar kifayətdir. Sabit iş üçün yalnız təzyiqi deyil, həm də ümumi su sərfiyyatını nəzərə almaq lazımdır.
Fəsildə ən azı bir dəfə profilaktik yoxlama və filtr təmizliyi, həmçinin avtomatika və çiləyicilərin işləkliyinə nəzarət məsləhətdir.
Bəli, kontroller və datçiklər sayəsində səmərəsiz və həddindən artıq suvarmanın qarşısı alınır, nəticədə su sərfiyyatı 40%-ə qədər azala bilər.
Çiləyicilərin yerləşmə sxemini və sistemdəki təzyiqi yoxlayın. Gərək olduqda əlavə çiləyici və ya forsunka əlavə edin və ya mövcud yerlərin düzülüşünü dəyişin.
